صنعت چاپ و بسته بندی در ایران

© perig76 - freepik.com

صنعت چاپ

صنعت چاپ ایران در ایران با بازار بسیار بزرگی مواجه است. این بازار بزرگ به دلیل دانش تخصصی، موقعیت استراتژیک و سایر عوامل انسانی و اقتصادی، پتانسیل بالایی برای ارتقا وضعیت دارد.

نیروی کار آموزش‌دیده و البته با قیمت پایین، دسترسی به انرژی‌های فسیلی ارزان، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهای عمده مصرف‌کننده (خاور میانه و شمال افریقا، نزدیکی به روسیه و خط واصل اروپا و آسیا) و البته تسهیلاتی که دولت ایران برای سرمایه‌گذاران خارجی در نظر می‌گیرد قابلیت‌هایی هستند که ایران را می‌تواند به قطب تولید محصولات چاپی و صنایع بسته‌بندی تبدیل کند.

درصورتی که قابلیت‌های ذکر شده با فناوری‌های پیشرفته و تجربه در تولید و صادرات ادغام شوند، ثمره آن محصولات با کیفیت است که می‌تواند با هزینه کم تولید شود. همچنین محصولات را می‌توان نسبتا راحت صادر کرد. بدین ترتیب بازار هدف دیگر محدود به ایران نخواهد شد. شاید بتوان گفت ضعف صنعت چاپ ایران تجهیزات مکانیکی منسوخ شده است که منجر به معایب قابل توجهی در کیفیت و رقابت محصولات می‌شود. در حال حاضر به علت ضعف امکانات و ظرفیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، این صنعت در اختیار کشورهای دیگر مثل چین و ترکیه قرار گرفته است و این مساله سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی را به جای ورود به ایران به کشورهای فوق سوق می‌دهد و این یکی از چالش‌های جدی صنعت چاپ ایران به شمار می‌رود.

در نشست خبری جشنواره ملی صنعت چاپ، مشکلات مربوط به این صنعت از جمله «تامین کاغذ»، «تامین مواد اولیه و مصرفی» و «فرسودگی ماشین‌آلات چاپ» مورد بحث و بررسی قرار گرفت. به گزارش روزنامه دنیای اقتصاد، در این نشست عنوان شد که ۹۵ درصد ماشین‌آلات مربوط به این صنعت قدیمی هستند و از این جهت توان تولیدی با افت بسیاری همراه شده است. از سوی دیگر گفته شد که در حال حاضر صادرات مربوط به کالاهای چاپی نسبت به سال ۹۴، از حدود ۱۱۴ هزار تن به حدود ۸۰ هزار تن رسیده است. در حال حاضر کاغذ در گروه یک کالایی قرار دارد و واردکنندگان می‌توانند آن را با نرخ ارز دولتی وارد کشور کنند که البته با توجه به شرایط پیچیده‌ای که اقتصاد ایران با آن مواجه است، با مشکلات و پیچیدگی‌هایی همراه است.

صنعت بسته‌بندی

بسته‌بندی به عنوان یک ابزار مهم، تاثیرگذار و رقابتی در تولید درآمد و افزایش صادارت محسوب می‌شود. کارتن، مقوا و کاغذ به عنوان یک متریال پر مصرف در صنعت بسته‌بندی بیشترین سهم استفاده در زنجیره چاپ و بسته‌بندی محصولات را به خود اختصاص داده‌اند. به گزارش آژانس خبری چاپ و بسته‌بندی ایران، ارزش صنعت بسته‌بندی در ایران در مقایسه با کشورهای دیگر، از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نیست. بررسی آمارهای موجود در صنعت بسته‌بندی و مقایسه آن با کشورهای دیگر نشان می‌دهد که سهم ایران در صنعت جهانی بسته‌بندی بسیار ناچیز است. پائین بودن جایگاه ایران در صنعت بسته‌بندی و نبود چشم‌انداز روشنی از رشد این صنعت می‌تواند تبعات منفی برای اقتصاد کشور به دنبال داشته باشد.

به گفته ابراهیم جلالی‌پور، کارشناس اقتصادی، بسته‌بندی نامناسب موجب شده بسیاری از کالا‌های ایرانی با وجود مرغوبیت، امکان رقابت در بازار‌های صادراتی را نداشته باشند:«در جنوب کشور انواع مختلفی از خرما داریم اما به دلیل اینکه هزینه‌های بسته‌بندی از قیمت خود کالا بیشتر می‌شود، مجبوریم خرما را به کشورهای همسایه صادر کرده و در نهایت آن‌ها خرما را پس از بسته‌بندی با چند برابر قیمت، به بازارهای دنیا عرضه می‌کنند».

صنعت بسته‌بندی ایران به عنوان تولیدکننده کالاهای با کیفیت و با هزینه تولید بالا شناخته شده است. کمبود تجهیزات مکانیکی برای تهیه مواد اولیه بسته‌بندی وجود دارد که باید وارد شوند. بنابراین وابستگی صنعت بسته‌بندی ایران به کشورهای خارجی وجود دارد.